The Guardian, hem geni\u015f bir perspektiften hem de k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte; \u00f6zellikle medya ve halkla ili\u015fkiler ba\u015fta olmak \u00fczere ileti\u015fim d\u00fcnyas\u0131ndaki geli\u015fmeleri takip etmek i\u00e7in uzun s\u00fcredir vazge\u00e7ilmez kaynaklar\u0131mdan biri oldu.<\/p>\n\n\n\n
H\u00e2l\u00e2 haf\u0131zamdaki yerini koruyan bir haberle ilk kez 2018 y\u0131l\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Makale, Bell Pottinger ve ajans\u0131n\u0131n G\u00fcney Afrika’daki milyarder m\u00fc\u015fterileri ad\u0131na \u0131rksal gerilimi k\u00f6r\u00fcklemek i\u00e7in gizlice y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kampanya hakk\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bu haberin \u00f6nemi, e\u011fer ileti\u015fim alan\u0131nda bir kariyer s\u00fcrd\u00fcreceksem ve bir halkla ili\u015fkiler profesyoneli olarak \u00e7al\u0131\u015facaksam, \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n bir numaral\u0131 \u00f6ncelik olmas\u0131 gerekti\u011fini bir kez daha hat\u0131rlatmak oldu.<\/p>\n\n\n\n
O g\u00fcnden bu yana yedi y\u0131l ge\u00e7ti. \u0130\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131m, serbest zamanl\u0131 (freelancer) \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ve sonunda kendi markam\u0131 kurdum. Ge\u00e7en zamana ra\u011fmen Bell Pottinger vakas\u0131 \u00f6nemini yitirmezken, mesle\u011fe ad\u0131m atmak isteyen gen\u00e7 meslekta\u015flar\u0131mla payla\u015fmaya devam etti\u011fim bir konu olmaz \u00f6zelli\u011fini de korudu.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu vaka, kamu yarar\u0131na kullanma konusunda ortak bir niyet varsa, halkla ili\u015fkilerin eldeki en etkili ara\u00e7lardan biri olabilece\u011finin de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131t\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn ayn\u0131 \u015fey yapay zek\u00e2 (YZ) i\u00e7in de s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n
Sorumlulu\u011fun “\u00d6l\u00fcm\u00fc” m\u00fc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130leti\u015fim, medya ve halkla ili\u015fkiler \u00fczerine makale ve haberlere g\u00f6z atarken, The Guardian’da yazan siyaset bilimci Austin Sarat’\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir makalesine denk geldi:<\/p>\n\n\n\n “Ben & Jerry\u2019s bile sesini \u00e7\u0131karam\u0131yorsa durum nettir: Kurumsal sorumluluk d\u00f6nemi sona erdi.”<\/p>\n\n\n\n Sarat makalesinde, dondurma devi Ben & Jerry\u2019s\u2019in kurucu orta\u011f\u0131 Jerry Greenfield\u2019\u0131n da dahil oldu\u011fu sosyal misyon kurulu ile \u00e7at\u0131 \u015firket Unilever aras\u0131ndaki aktivizm kaynakl\u0131 gerilime de\u011finerek, Kurumsal Sosyal Sorumlulu\u011fun (KSS) gelece\u011fini sorguluyordu. Bu \u00e7at\u0131\u015fma, nihayetinde Greenfield\u2019\u0131n istifas\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Makalede KSS\u2019nin i\u015flevini yitirmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret eden Sarat, Harvard Business School\u2019un bu kavram\u0131 nas\u0131l \u00e7er\u00e7eveledi\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n “(\u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131 liderleri) sadece hissedarlar ve y\u00f6neticiler i\u00e7in k\u00e2r\u0131 maksimize etmekten daha fazlas\u0131n\u0131 yapma sorumlulu\u011funa sahiptir. Aksine; sadece \u015firketleri i\u00e7in de\u011fil, insanlar, gezegen ve toplumun geneli i\u00e7in en iyisini yapma konusunda sosyal bir sorumluluk ta\u015f\u0131rlar.”<\/p>\n\n\n\n \u00c7evremizde, ABD’den Rusya’ya, Japonya’dan T\u00fcrkiye’ye kadar her g\u00fcn \u015fahit oldu\u011fumuz e\u015fitsizlikteki art\u0131\u015fa ve toplumsal \u00e7\u00fcr\u00fcme belirtilerine tan\u0131kl\u0131k ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n Bu ger\u00e7e\u011fe ra\u011fmen, yakla\u015f\u0131k sekiz ki\u015fiden birinin g\u0131da yard\u0131m\u0131na muhta\u00e7 oldu\u011fu ABD’deki gen\u00e7 nesiller, markalar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir duru\u015f sergilemesini bekliyor.<\/p>\n\n\n\n Z ve Milenyum Ku\u015fa\u011f\u0131 Ne Diyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Statista\u2019dan al\u0131nan g\u00fcncel veriler de\u011fi\u015fen bu dinami\u011fi vurguluyor: Gen\u00e7 t\u00fcketiciler markalar\u0131n sesini y\u00fckseltmesini istiyor.<\/p>\n\n\n\n Haziran 2025’te ABD’de yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma \u015funlar\u0131 g\u00f6steriyor:<\/p>\n\n\n\n Markalar\u0131n ele almas\u0131 beklenen spesifik konulara gelince; \u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fczde 60 ile ilk s\u0131rada yer al\u0131rken, bunu y\u00fczde 59,3 ile Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve y\u00fczde 57 ile \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi yak\u0131ndan takip ediyor.<\/p>\n\n\n\n Yani Austin Sarat\u2019\u0131n iddia etti\u011finin aksine, veriler farkl\u0131 bir hikaye anlat\u0131yor. Bu da beni kritik bir soruya getiriyor: KSS asl\u0131nda bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fc ge\u00e7irecek ve ona duyulan ihtiya\u00e7 her zamankinden daha m\u0131 b\u00fcy\u00fck hale gelecek?<\/p>\n\n\n\n Bu ihtiyac\u0131 tetikleyen temel fakt\u00f6rlerden biri de YZ’nin g\u00f6r\u00fcnmeyen \u00e7evresel maliyetidir.<\/p>\n\n\n\n Zek\u00e2n\u0131n Gizli Maliyeti<\/strong><\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya genelindeki veri merkezleri her y\u0131l yakla\u015f\u0131k 560 milyar litre su t\u00fcketiyor. Bu rakam\u0131n 2030 y\u0131l\u0131na kadar 1.200 milyar litreye \u00e7\u0131kmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n\n\n\n Durumu netle\u015ftirmek gerekirse: Temmuz 2025’te \u0130stanbul, yakla\u015f\u0131k 111 milyar litre su t\u00fcketerek rekor k\u0131rd\u0131. Basit bir hesapla; 2030 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde, sadece veri merkezlerinin y\u0131ll\u0131k k\u00fcresel su kullan\u0131m\u0131, \u0130stanbul gibi bir megakentin toplam y\u0131ll\u0131k su t\u00fcketimine kabaca e\u015fit olacak.<\/p>\n\n\n\n Bloomberg\u2019e g\u00f6re, 2022\u2019den bu yana in\u015fa edilen t\u00fcm yeni veri merkezlerinin \u00fc\u00e7te ikisi, halihaz\u0131rda y\u00fcksek su stresi ya\u015fayan b\u00f6lgelerde bulunuyor. Bu kapsamdaki projelerden 73 tanesi T\u00fcrkiye\u2019de geli\u015ftiriliyor.<\/p>\n\n\n\n Bu rakamlar, Harvard Business School\u2019un KSS tan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde akla getiriyor: K\u00e2r\u0131 maksimize etmekten \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 yapmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Bunlar\u0131n \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc geli\u015fmeler oldu\u011funu kabul etmeliyiz. Ancak bunu bir f\u0131rsat olarak da g\u00f6rmeliyiz. Bu t\u00fcr yat\u0131r\u0131mlar\u0131n sadece \u00e7evresel kayg\u0131lar nedeniyle iptal edilmeyece\u011fini biliyoruz; bu teknoloji art\u0131k hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131.<\/p>\n\n\n\n Belirsizlik yeni normal haline gelirken, y\u00f6neticiler i\u00e7in geleneksel zihniyet art\u0131k g\u00fc\u00e7l\u00fc sonu\u00e7lar getirmeyecektir. Her \u015feyin bir g\u00fcnde de\u011fi\u015fmeyece\u011fi a\u015fikar; ancak sonu\u00e7ta ortaya \u00e7\u0131kacak k\u00e2r d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc, de\u011fi\u015fimin ana itici g\u00fcc\u00fc olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n “1% for the Planet” hareketi, sorumlulu\u011fun t\u00fcketici davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00f6nlendirdi\u011fine dair harika bir \u00f6rnek. ABD’li t\u00fcketicilerin y\u00fczde 46’s\u0131, bu logonun sat\u0131n alma kararlar\u0131n\u0131 olumlu y\u00f6nde etkiledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. 2002’den bu yana etkisi artarak devam eden proje kapsam\u0131nda; kurulu\u015fa verilen her 1 dolar, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 13 dolarl\u0131k saha etkisinin kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Bu da de\u011fi\u015fimi y\u00f6nlendirmede “niyetin” kilit bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor. \u015eahsen ben de bu yakla\u015f\u0131m\u0131 elimden geldi\u011fince destekliyorum. Bu y\u00fczden, vergi iadesi se\u00e7ene\u011fi olmamas\u0131na ra\u011fmen, \u00e7evreye verdikleri destek nedeniyle Patagonia’dan bir ya\u011fmurluk ve s\u0131rt \u00e7antas\u0131 sat\u0131n ald\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Tercihten Zorunlulu\u011fa<\/strong><\/p>\n\n\n\n 18’inci y\u00fczy\u0131la geri d\u00f6nersek; inan\u00e7 temelli kurumlar\u0131n t\u00fct\u00fcn, alkol, k\u00f6le ticareti ve sava\u015fla ilgili end\u00fcstrilere yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131, bu alanlar\u0131n kendi de\u011ferlerini ihlal etmesi nedeniyle reddetti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Kurumsal Vatanda\u015fl\u0131k Profesyonelleri Derne\u011fi (ACCP), KSS’nin k\u00f6klerini ara\u015ft\u0131r\u0131rken bu ger\u00e7e\u011fi ke\u015ffetti.<\/p>\n\n\n\n O zamandan beri KSS b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bir tercih, bir zorunluluktan ziyade bir “olsa iyi olur” unsuru olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Bu durum art\u0131k de\u011fi\u015fiyor. 21’inci y\u00fczy\u0131l, KSS\u2019nin mutlak bir zorunlulu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nem olabilir.<\/p>\n\n\n\n Neden mi? \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fa, pazarl\u0131k yapmaz; sadece tepki verir.<\/p>\n\n\n\n Ancak bask\u0131 sadece gezegenden de\u011fil, insanlardan da geliyor.<\/p>\n\n\n\n Accenture\u2019\u0131n 2025 Ya\u015fam Trendleri raporu, t\u00fcketicilerin performatif aktivizmden, yani eyleme d\u00f6n\u00fc\u015fmeyen bo\u015f s\u00f6zlerden yoruldu\u011funu ortaya koyuyor. Somut yard\u0131m talep ediyorlar. Hatta t\u00fcketicilerin y\u00fczde 60’\u0131ndan fazlas\u0131, bir marka toplumsal meselelerde sessiz kal\u0131yorsa, bir \u015feyler saklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n Deloitte 2025 Pazarlama E\u011filimleri ise ba\u015fka bir katman ekliyor: T\u00fcketiciler ekonomik k\u0131s\u0131tlamalar nedeniyle fiyat odakl\u0131 tercihlere y\u00f6nelse de, ki\u015fisel m\u00fccadelelerini “anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131” g\u00f6steren markalara daha sad\u0131k kalmaya devam ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n “Canavarlar \u00c7a\u011f\u0131”n\u0131 geride b\u0131rakt\u0131ktan sonra, KSS art\u0131k markalar i\u00e7in sadece bir se\u00e7enek de\u011fil; yeni normalin ta kendisi olacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" The Guardian, hem geni\u015f bir perspektiften hem de k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte; \u00f6zellikle medya ve halkla ili\u015fkiler ba\u015fta olmak \u00fczere ileti\u015fim d\u00fcnyas\u0131ndaki geli\u015fmeleri takip etmek i\u00e7in uzun s\u00fcredir vazge\u00e7ilmez kaynaklar\u0131mdan biri oldu. H\u00e2l\u00e2 haf\u0131zamdaki yerini koruyan bir haberle ilk kez 2018 y\u0131l\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Makale, Bell Pottinger ve ajans\u0131n\u0131n G\u00fcney Afrika’daki milyarder m\u00fc\u015fterileri ad\u0131na \u0131rksal gerilimi k\u00f6r\u00fcklemek i\u00e7in […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":155,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=154"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":256,"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions\/256"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rokecom.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n